HIVO (Voortgezette opleiding Hoger Opvoedkundige Studiën)

De drie leerwegen uit de opleiding

Leerweg 1: de leergroep:
In groepen van maximum 15 deelnemers wordt gewerkt  aan de persoonlijke ontwikkeling in relatie tot de job. Dit betekent dat de deelnemers onderzoeken  hoe hun persoonlijke geschiedenis en context, hun kwaliteiten en belemmeringen van invloed zijn op de wijze waarop ze in hun werk functioneren.  Zelfreflectie  staat bijgevolg centraal in deze leerweg. Deze zelfreflectie gebeurt in een context van communicatie met de andere deelnemers. Hoe deze interactie met anderen verloopt en hoe elke deelnemer daarin functioneert is voortdurend onderwerp van onderzoek.

Zowel voor de  zelfreflectie als voor het onderzoeken van de onderlinge communicatie in de groep worden theoretische kaders aangereikt.

In het tweede en derde jaar van de opleiding worden de vruchten van dit onderzoekswerk verder ontwikkeld en geïntegreerd door middel van een actieonderzoek. De deelnemer kiest in de loop van het tweede  jaar een verbeterpunt in zijn functioneren als onderwijsgevende en gaat op systematische wijze aan de slag om zijn functioneren op dit vlak te optimaliseren.

Deze leerweg omvat elk jaar 3 weekends van vrijdagavond tot zondagmiddag en drie leergroepdagen op zaterdag.

Leerweg 2: de modules
Eerste jaar:
Over leren : - kennismaking met actuele inzichten over ‘hoe we leren’ en ‘wat leren is’ – belangrijke leertheorieën en hun ontwikkeling – de invloed van het digitale tijdperk op het leren en de leerprocessen - koppeling van de leertheorieën aan de eigen ervaring als lerende en als leraar – wezenlijke aspecten van leren kunnen waarnemen, onderscheiden en benoemen – consequenties voor het onderwijs

Over onderwijs: - de samenleving vandaag en het maatschappelijk beheer van het schoolsysteem – antwoorden van de school op vragen van de maatschappij – vertaling naar de eigen onderwijspraktijk en het eigen schoolbeleid - beleidvoerend vermogen en de betekenis voor de cursist in de eigen werkcontext.

Over zingeving: - ‘levensbeschouwelijke identiteit’ – ‘levensbeschouwelijke bedachtzaamheid’ – inter-levensbeschouwelijke communicatie – met de islam in gesprek – ‘het heilige, het mysterieuze, het goddelijke’ … en daarover spreken – linken met de eigen praktijk

Tweede jaar:
Over omgaan met diversiteit:  wat anders is valt op of wordt niet gezien – wat is de eigenheid van dat andere? - de diversiteit is er, maar zien we ze ook – en als we ze
zien, wat zien we dan en hoe gaan we er mee om – aan de hand van concrete casussen werken we bewuster aan een betere beeldvorming en de communicatie hierover - multi-perspectieve beeldvorming en kruispuntdenken staan centraal -exemplarisch zoemen we in op kansarmoede – toepassingen op het niveau van de klas en/of de school.

Over lerende groepen en organisaties: er worden enerzijds theoretische kaders aangeboden  om de complexiteit van processen in organisaties te begrijpen en anderzijds worden de deelnemers uitgenodigd om de eigen organisatie te onderzoeken in het licht van deze kaders

Besef van eigen aandeel en verantwoordelijkheid in deze processen én van begrenzing van dit aandeel en deze verantwoordelijkheid is een belangrijk oogmerk van deze module.

Over opvoeding: ‘de opvoedende rol van scholen wordt groter’- is dat zo en wat moeten/kunnen we daar dan mee? – de plaats van opvoeding binnen de school - belangrijke denkkaders rond opvoeding en hun ontwikkeling – op zoek naar het wezen van opvoeding, van waaruit en waar naartoe? (persoonlijk) – actuele thema’s als ‘omgaan met agressie’ krijgen hun plaats binnen deze module

Derde jaar:
Over leiderschap en beleid voeren: leiderschap wordt benaderd als een kwaliteit van functioneren binnen een organisatie en bijgevolg niet beperkt tot diegene die in het organigram de leiding heeft. Het gedachtegoed van Peter Senge over leidinggeven en beleid voeren is een belangrijk uitgangspunt voor deze module. De deelnemers worden aangezet tot kritisch onderzoek van het leidinggevend functioneren in hun organisatie.

Over actuele tendensen in het onderwijs en beleid op meso-, macro-, en internationaal niveau: In gesprek met onderwijsverantwoordelijken over hun opdracht – waarbij cursisten hun positie ten aanzien van deze verantwoordelijken proberen uit te klaren en te bepalen.

Bijkomende doelstelling is inzicht te verwerven in:

• structuren die het onderwijsbeleid op de verschillende niveaus bepalen

• processen bij het ontwikkelen van onderwijsprioriteiten

Over omgaan met eigen professionaliteit: de deelnemers worden uitgenodigd hun leerproces tijdens de opleiding in kaart te brengen, de kritische momenten daarin en hun leerwinst te expliciteren. Doorheen deze zelfreflectie hebben zij de opdracht om hun eigen leervermogen kritisch te onderzoeken en de cruciale factoren in een proces van professionele ontwikkeling te expliciteren. De beweging die gemaakt wordt in deze module is er één van reflectie op ervaring naar conceptualiseren, abstraheren en veralgemenen. Zo komen we o.a. terecht bij thema’s als: ‘echt je talenten ontwikkelen’ hoe doe je dat en hoe kunnen netwerken bijdragen aan mijn professionaliteit?

Leerweg 3: zelfstandig en coöperatief leren
Intervisie: dit is een oefentuin voor professioneel overleg en coöperatief leren.
De groepjes worden samengesteld, aangestuurd en begeleid vanuit de leergroep.
In principe blijft de samenstelling voor de duur van de hele opleiding. Hindernissen die de groepjes tegenkomen worden geïntegreerd in het leerproces.

Literatuur : zijn weg vinden in en het omgaan met allerlei vormen van vakliteratuur (artikels, boeken, studies) zijn een integraal deel van de  opleiding

Praktijkopdrachten : zowel vanuit de leergroep als vanuit de modules worden impulsen en/of opdrachten gegeven om een bepaald aspect te onderzoeken, iets uit te proberen … en daar dan weer over in dialoog te gaan/te reflecteren.