Onderzoeksdomeinen:
Presentatie van de domeinen
i. Het ontdekken van de band tussen wiskunde, muziek en de (kwantum)wereld in het onderwijs
MuMaQ: Music, Math's & Quantumphysics
Research on the bond between Music and the World of Quanta in Education
Het secundair onderwijs hoort algemeen vormend te zijn. Dit betekent dat een leerling zich een beeld moet kunnen vormen van cultuur en wetenschap. Muziek, wis- en natuurkunde maken ontegensprekelijk hier deel vanuit. Mogen leerlingen daarom niet verwachten in de school de essentie te vernemen van de (moderne) fysica?
Er werd een leerpad (en bijhorende leermaterialen) ontworpen dat leerlingen gaandeweg de band laat ontdekken tussen muziek, wiskunde en kwantumfysica. Het pad loopt via een wisselwerking tussen muzikaliteit, mathematische modellen, fysische theorieën en experimenten. De MuMaQ-methode is didactisch experimenteel, interdisciplinair en richt zich derhalve niet naar een concreet leerplan (hoewel het daarvoor wel een inspiratie kan zijn). Het is een open doos met een voorgesteld (maar niet gedetermineerd) pad, materialen, ideeën,… Uit deze doos kan een leerkracht muziek, wiskunde of natuurkunde concrete inspiratie halen voor lessen(reeksen) of voor aanvullingen bij bestaande lessen.
ii. Nascholing - Naar Natuurwetenschappen 1 ste graad A
De nieuwe eindtermen natuurwetenschappen 1A, betekenen een wijziging in het leer- en lesprogramma van de 1ste graad SO. Samen met het Europlanetarium en i-Net, ontwikkelde KHLim nascholingen om de leraren hierbij te ondersteunen. We breiden de competenties van leraren inzake de levende natuur uit in de richting van de niet-levende natuur. Conform de eindtermen, werken we rond de kernideeën: materie, energie en interactie. Inhoudelijk, experimenteel en didactisch leggen we een duidelijke link met de realiteit. Er worden 4 sessies van telkens een halve dag gratis aangeboden. Een eerste reeks werd in 2009 met succes afgerond. Dit project startte op in september 2009 en eindigt in juni 2010. Het project wordt gesubsidieerd door het Departement Onderwijs.
iii. Technieken in het basisonderwijs
Het hoeft geen betoog dat er momenteel nog te weinig technisch geschoolden beschikbaar zijn op de arbeidsmarkt. Dit speerpunt ontwikkelde in samenwerking met het sectorfonds FTML een opleidingspakket zodat technologie op een aantrekkelijke manier in de basisschool geïntroduceerd kan worden. Tijdens pedagogische studiedagen wordt er gesleuteld aan de technische geletterdheid van leerkrachten. Tijdens deze sessies wordt een mini-mobiel ter beschikking gesteld. De studiedagen werden georganiseerd op maat van de school.
Daarnaast werden eveneens studiedagen georganiseerd in het kader van het TOS21-kader en het leerplan wereldoriëntatie. Techniek is immers één van de bestaansdimensies die door het leerplan wereldoriëntatie werd geformuleerd. Dit betekent dat techniek een volwaardige plaats binnen wereldoriëntatie krijgt.
iv. School of Education: Kernproject 2009-2011 ‘Professioneel werken aan een kwaliteitsvolle vakdidactiek’
Uitgangspunt
De vakdidactiek is een cruciaal element in het leerproces van de leraar. In de vakdidactiek wordt geleerd hoe vakgebonden leerervaringen voor leerlingen kunnen worden gecreëerd. Voorliggend project wil binnen het expertisenetwerk School of Education (SoE) een professionele samenwerking opzetten die een richtinggevende standaard ontwikkelt voor de vakdidactiek.
Probleemstelling
Het project komt tegemoet aan twee verzuchtingen die het debat over de betekenis van de vakdidactiek bepalen. Ten eerste stellen we vast dat er binnen het netwerk van de SoE weinig tot geen opleidingsoverschrijdend overleg is tussen de verschillende vakdidactieken. Hierdoor ontstaat niet alleen het risico dat de eigen methodiek niet bevraagd wordt, maar ook dat er geen dialoog ontstaat die de verschillende vakdidactieken kan bevruchten. Ten tweede blijkt er geen richtinggevende standaard te bestaan waaraan een kwaliteitsvolle vakdidactiek moet voldoen. Het ontbreken van een dergelijke standaard maakt dat de kwaliteit van de vakdidactieken vaak heel verschillend is. Sommige vakdidactieken zijn zeer kwaliteitsvol uitgebouwd terwijl andere soms niet meer zijn dan een vertaling van een algemene didactiek.
Onderzoeksopzet en -methode
Door verschillende vakdidactici opleidingsoverschrijdend te laten samenwerken wil het projectteam a) nieuw kwaliteitsvol vakdidactisch materiaal genereren en b) een standaard ontwikkelen die voor elke vakdidactiek richtinggevend kan zijn.
Organisatie
Het onderzoeksopzet wordt gerealiseerd door het organiseren van twee vakdidactische groepen en verschillende klankbordgroepen die de voorlopige resultaten van het project toetsen op hun generieke kwaliteiten. Op die manier worden de twee doelstellingen gerealiseerd: nieuw kwaliteitsvol vakdidactisch materiaal en een algemene richtinggevende vakdidactische standaard.
Projectteam en taakverdeling
- 1 projectcoördinator: praktische organisatie, externe communicatie, verslaggeving en opvolging.
- 1 projectcoach: leidt en coacht de dynamiek van de vakdidactische groepen bij de ontwikkeling van het materiaal. Is verantwoordelijk voor de generieke vertaalslag.
- 2 vakdidactische groepen: zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen – binnen het eigen vakgebied – van een vakdidactische dynamiek waaruit een concreet vakdidactisch product ontstaat. Denken op basis van het vakdidactische proces mee na over de vakdidactische standaard.
Vakdidactische groep Natuurkunde:
· Renaat Frans (Coördinerende vakdidacticus, KHLim)
· dr. Katrien Vyvey (Vakdidacticus, KHK)
· Prof. dr. Mieke De Cock (SLO Natuurkunde, K.U.Leuven)
Vakdidactische groep Muzikale Opvoeding:
· Jeroen Vanesser (Coördinerende vakdidacticus, KHLim)
· Koenraad Hinnekint (Muziekpedagoog, WENK-Lemmensinstituut)
· Prof. dr. Mark Reybrouck (KATHO, Departement Lerarenopleiding RENO - SLO Muziek, K.U.Leuven)
- 3 klankbordgroepen: reflectie op het ontwikkelde materiaal en de bijhorende standaard. Worden georganiseerd op drie niveaus:
Twee vakgebonden klankbordgroepen op microniveau:
Samenstelling: Vakdidactici vanuit verschillende achtergronden (bachelor- en masteropleidingen, begeleiders,…), samengesteld op basis van het brede netwerk van beide vakdidactische groepen.
Taak: toetst de voorlopige resultaten van het materiaal (ontwikkeld door de vakdidactische groepen) op hun intrinsieke kwaliteit.
Interdisciplinaire klankbordgroep op mesoniveau:
Samenstelling: Omwille van de praktische haalbaarheid samengesteld uit vakdidactici van de penvoerende instelling.
Taak: toetst de resultaten van het project op hun generieke geldigheid voor andere vakdidactieken (Nederlands, Godsdienst, Techniek, Wiskunde, …).
Brede klankbordgroep op macroniveau:
Samenstelling: representatieve (vak)didactici van de SLO's van de CVO's, de SLO's van de universiteit, de GLO's van de SoE en de coördinatiecel van de SoE.
Taak: toetst de resultaten van het projectteam op hun generieke waarde voor alle betrokken partnerinstellingen binnen de School of Education.
v. School of Education: Identiteit ontwikkelen vanuit inspirerende leergemeenschappen
Doel: (a) Het uittekenen een identiteitsontwikkelende didactiek, (b) Het ontwikkelen van concrete materialen, (c) Het uitwerken van vormingsactiviteiten
Partners: KHLim, CVO VTI Aalst, K.U.Leuven-CEGO, Vzw Leerkracht
Website: http://www.schoolofeducation.eu/identiteit-ontwikkelen-vanuit-inspirerende-leergemeenschappen
vi. Open Discovery Space
Open Discovery Space aims to serve as an accelerator of the sharing, adoption, usage, and re‐purposing of the already rich existing educational content base (like for instance Cosmos, Atlas@CERN.. etc.). It will demonstrate ways to involve school communities in innovative teaching and learning practices.
Open Discovery will form a large number of users’ communities (schools, pre-service and in-service teachers training institutions and teachers networks) in order to work with innovative models of education and learning.
The Centre for Subject Matter Teaching of the KHLim will
(a) contribute to the Open Discovery Space’s Innovation Model based on its expertise in Teacher Education and Development
(b) involve practitioners in schools into its design by organising Visionary, Reflection and Summative Workshops on innovative Science Education (in WPI‐2 Innovation Model).
(c) build a community of pilot schools in Flanders and perform the initial field trials with them.
(d) widen the innovative practice further to a broader community of practitioners (WPI‐3), starting from the pilots.
(e) will contribute to the design of educational scenarios that implement the Open Space Discovery Models in real school practice (WPI‐4). These scenarios in action will be implemented in the field in Belgium, monitored and assessed by the community of practitioners
vii. P-reviews: vakdidactische praktijkgerichte reviews van onderzoek
1. Doel van het project
Het kernproject “vakdidactische praktijkgerichte reviews van onderzoek” zoekt aansluiting bij de nieuwe invulling van de lerarenopleiding waarbij de inhoud en de vormgeving verankerd is in wetenschappelijke evidentie. Er wordt een blijvende probleem gesignaleerd inzake de doorstroming van onderzoeksresultaten naar het onderwijs. Gefragmenteerde, theoretisch georiënteerde en academisch geformuleerde onderzoeksrapportage lijkt hieraan bij te dragen.
Het kernproject P-REVIEWS wil bijdragen aan een grotere toegankelijkheid van wetenschappelijk onderzoek op twee manieren: enerzijds door strategieën om reviews te ontwikkelen te generen (door het opstellen van een ontwerpplan voor de reviews met aandacht voor de onderwerpbepaling, kwaliteitscriteria, beoordelingsprocedures, disseminatie-strategie) en anderzijds door exemplarisch 6 reviews te schrijven die gericht zijn op zowel het basisonderwijs als op het secundair onderwijs. De motivatie voor P-REVIEWS is tevens om het gebruik van REVIEWS te stimuleren binnen de lerarenopleidingen van het expertisenetwerk en leerkrachten uit het werkveld te bereiken.
2. Operationele doelstellingen
1. Een gedifferentieerd conceptueel-operationeel ontwerpkader ontwikkelen voor het schrijven van praktijkgerichte reviews dat een verantwoord evenwicht biedt tussen volgende deelaspecten:
‐ praktijkgerichtheid van de reviews
‐ wetenschappelijkheid van de reviews
‐ doelgroep‐gerichte disseminatie-strategien voor de reviews
2. 6 reviews uitschrijven volgens de richtlijnen van het ontwerpkader (cf. OD1) op basis van volgende bijkomende
criteria:
‐ differentiatie naar onderwijsniveau:
o 3 reviews voor het basisonderwijs
o 3 reviews voor het secundair onderwijs
‐ differentiatie naar onderwijsdomein:
o Brede vertegenwoordiging van onderwijsdomeinen
o Voorstel: geschiedenis, taal, natuurwetenschappen, bewegingsopvoeding, wereldoriëntatie,
biologie.
3. Tussentijdse en finale evaluatie van de gerealiseerde reviews (cf. OD2) door 2 review-boards op basis van de evaluatie‐procedure van het ontwerpkader (cf. OD1) die tot doel heeft om de kwaliteit van schrijfproces en de gerealiseerde output in kaart te brengen en gerichte bijsturing mogelijk te maken voor disseminatie.
4. Implementatie van gerichte disseminatie- en valorisatie-activiteiten:
Het projectteam voorziet alvast in volgende activiteiten:
‐ 2 vakdidactische studiedagen die regionaal worden georganiseerd (regio 1: West‐Vlaanderen, regio 2:
Kempen‐Limburg)
‐ Een dynamische website met interactieve mogelijkheden om de projectresultaten te verspreiden en
feedback te geven op de review‐onderwerpen, alsook om conclusies hieromtrent te formuleren (via wikiapplicatie).
‐ Publiek maken van de reviews met bijhorende disseminatiestrategie (bijvoorbeeld publiceren als boek als
artikel in een (vak)didactisch tijdschrift).
‐ Valorisatie-kansen aangeven voor het werken met de reviews binnen de lerarenopleiding via een
ontwikkelde ‘gebruikswijzer’ en via implementatie in opleidingsonderdelen (bv. bachelorproef)
5. Een krachtig, haalbaar, duurzaam en operationeel toekomstscenario opstellen waarin enerzijds de project‐partners zelf een actief en concreet engagement innemen (kleine voorzet) en waarin anderzijds de overkoepelende vergadering van het expertisenetwerk SoE wordt geadviseerd op het vlak van implementatie (grote voorzet).
3. Actieplan :
Projectteam en taakverdeling:
Kernpartners (interne reviewboard):
- Taak: het opstellen, implementeren en evalueren van ontwerpkader (begroting: 5%-2 jaar)
- Wie: KHK-KHLIM-KUL-KATHO
Externe reviewboard (ERB):
- Taak:
* Vaste overkoepelende groep ERB: evalueren ontwerpkader, tussentijdse en finale evaluatie van de output
* Aanvullende groep ERB: evalueren van specifieke reviews binnen een domein
- Wie:
* 2 groepen die samengesteld worden op basis van praktijk- en wetenschappelijke expertise.
* Vaste overkoepelde groep ERB: werkgroep EBE, Faculteit PPW, intermediairen, leraren basisonderwijs en secundair onderwijs.
* Aanvullende groep ERB: personen met aantoonbare wetenschappelijk of praktijkgerichte expertise voor de thematieken van de specifieke reviews.
